Grupa Oto:     Boles豉wiec Brzeg Dzierzoni闚 G這g闚 G鏎a 奸. Jawor Jelenia G鏎a Kamienna G鏎a K這dzko Legnica Luba Lubin Lw闚ek Milicz Nowogrodziec Nysa O豉wa Ole郾ica Paczk闚 Polkowice
字oda 奸. Strzelin 安idnica Trzebnica Wa豚rzych WielkaWyspa Wo堯w Wroc豉w Powiat Wroc豉wski Z帳kowice 奸. Zgorzelec Zi瑿ice Z這toryja Nieruchomo軼i Og這szenia Dobre Miejsca Dolny 奸御k

Boles豉wiec
Jeszcze o Gross-Rosen w by造m Bunzlau

     autor:
Share on Facebook   Share on Google+   Tweet about this on Twitter   Share on LinkedIn  
Utworzenie filii KL Gross-Rosen w by造m Bunzlau wynika這 mi璠zy innymi z nazistowskiej potrzeby dostarczania gospodarce wojennej III Rzeszy coraz wi瘯szej ilo軼i barbarzy雟ko wykorzystywanej si造 roboczej. W tym celu ju jesieni 1940 roku powo豉no specjalnego pe軟omocnika reichsfhrera Himmlera, odpowiedzialnego za sta造 dop造w do niemieckich fabryk i rolnictwa obcokrajowych robotnik闚 przymusowych z podbitych pa雟tw.
Jeszcze o Gross-Rosen w by造m Bunzlau

Jeszcze o Gross-Rosen w by造m Bunzlau
kliknij na zdj璚ie, aby powi瘯szy.Jeszcze o Gross-Rosen w by造m Bunzlau
kliknij na zdj璚ie, aby powi瘯szy.Jeszcze o Gross-Rosen w by造m Bunzlau
kliknij na zdj璚ie, aby powi瘯szy.

By nim brigadefhrer Albrecht Schmelt, decyduj帷y o przydziale kontyngentu 砰d闚 do kator積iczej har闚ki, s逝膨cej te ostatecznie - poprzez doprowadzanie internowanych do skrajnego wyczerpania – eksterminacji tych os鏏 jako „bezu篡tecznych”. Organizacja - zwana od nazwiska pe軟omocnika „Schmelt” - tworzy豉 sie 篡dowskich oboz闚, czyli Zwangsarbeitslager fr Juden, okre郵anych skr鏒owo ZAL.

W dawnym Bunzlau od 1941 roku funkcjonowa豉 tak瞠 taka plac闚ka. Tutejsza „Organizacja Schmelt” zabezpiecza豉 g堯wnie potrzeby zak豉du Huberta Landa, produkuj帷ego drewniane baraki, obozowe meble i makiety samolot闚. Osadzeni wznosili tak瞠 nowe hale fabryczne. W obozie przetrzymywano mi璠zy innymi 砰d闚 w璕ierskich, holenderskich, francuskich i belgijskich.

Na pocz徠ku 1944 roku zapad豉 decyzja o likwidacji i przej璚ie tego ZAL-u przez zarz康 kacetu Gross-Rosen w Rogo幡icy - jako filii Arbeitslager Bunzlau I, w skr鏂ie AL Bunzlau I. Przekszta販enie to mia這 miejsce najprawdopodobniej 1 maja 1944 roku.

Wed逝g relacji by貫go wi篥nia otoczony drutem kolczastym i drewnianym parkanem ob霩 tworzy這 sze嗆 barak闚 mieszkalnych, barak rewiru, barak kuchenny, wydzielone pomieszczania warsztatu krawieckiego i szewskiego tudzie pralnia, 豉幡ia, magazyn i obozowa kancelaria. Wewn徠rz znajdowa si plac apelowy. Dzisiaj teren dawnego obozu skrywa nasyp miejskiej obwodnicy.

Pierwszy komendant, unterscharfhrer Erich Schrammem, przyjecha z grup ss-man闚 z kompanii wartowniczej macierzystego KL Gross Rosen. W opracowanej naukowo ksi捫ce „AL Bunzlau I i AL Bunzlau II – filie KL Gross-Rosen w Boles豉wcu” jej autor, profesor Alfred Konieczny, zacytowa zeznanie wi篥nia Henryka Frycera „… komendant obozu Schrammel nie pozwala 瘸dnemu kapo bi internowanych”. Inny osadzony, J霩sef Greda, w 1963 roku zezna w Tel Awiwie, 瞠 kolejny komendant, Willy Michael, poprawnie odnosi si do wi篥ni闚.

Oczywi軼ie takie, nadzwyczaj zreszt sporadyczne zachowania nazistowskich nadzorc闚, 鈍iadomych zapewne bliskiego upadku III Rzeszy, nie zmniejszy造 sta貫go g這du i wielkiej 鄉iertelno軼i w tej 篡dowskiej plac闚ce. Katami osadzonych byli bowiem nie tylko Niemcy, ale tak瞠 sami 砰dzi. Do najokrutniejszych nale瘸 trzydziestopi璚ioletni kapo Walter Steuer i trzydziestotrzyletni kapo Izydor Silbiger. Ten ostatni po uj璚iu zosta skazany na 鄉ier i powieszony 29 pa寮ziernika 1948 roku.

Arbeitsalger Bunzlau II utworzono pod koniec drugiej wojny 鈍iatowej. Wobec braku wielu dokument闚 廝鏚這wych jako termin powstania tej filii przyjmuje si 2 pa寮ziernika 1944 roku. Tu polskim wi篥niom zgotowano jeszcze straszniejsze warunki egzystencji i morderczej pracy. St這czono ich na dw鏂h poziomach wielkiego budynku „Concordii”. Pi皻ro trzecie ponurego gmachu sta這 si „blokiem pierwszym”, za jego poddasze, czyli pi皻ro pi徠e, „blokiem drugim”. Wi篥niowie tych dw鏂h „blok闚” nie mieli mo磧iwo軼i kontaktowania si z sob.

Ca陰 ich przestrze zajmowa造 ciasno ustawione prycze, si璕aj帷e sufit闚. W zamkni皻ych pomieszczeniach panowa potworny zaduch, Polacy nie mieli szans na cho熲y kr鏒ki pobyt na 鈍ie篡m powietrzu. Z zat這czonych „blok闚” codziennie schodzili na ni窺ze pi皻ra, gdzie przez wiele godzin stali przy obrabiarkach, wykonuj帷 r騜ne detale do samolot闚 Focke Wulf 190.

Strze穎n przez wachman闚 „Concordi” zabezpiecza豉 dodatkowo zawieszona pod zablokowanymi oknami szeroka, metalowa siatka, pod陰czona do sieci elektrycznej. I w takich okoliczno軼iach dosz這 jednak do rozpaczliwych pr鏏 wyj軼ia na wolno嗆…

G這郾a sta豉 si ucieczka pi璚iu os鏏, wykorzystuj帷ych piorunochron. Zapami皻ani z nazwiska zbiegowie Pluta i Kleszczewski zostali szybko schwytani, a innego Polaka zastrzelono jakoby w trakcie ob豉wy. Jego cia這, z這穎ne w skrzyni, trzy dni czeka這 na wywiezienie. Mia這 to odstraszy potencjalnych na郵adowc闚. O losach pozosta造ch uciekinier闚 nic nie wiadomo.

Jednego z uj皻ych przed zgromadzonymi wi篥niami drewnian pa趾 skatowa lagerfhrer, drugi pojmany musia wchodzi na st馧, powtarzaj帷 „koledzy, jestem z豉pany i b璠 jutro powieszony”. Obydwu nieszcz窷nik闚 nast瘼nie gdzie wywieziono…

Produkcj na potrzeby Luftwaffe w „Concordii” poprzedzi這 usuni璚ie z gmachu sprz皻u firmy tekstylnej, po czym wstawiono tam tokarki, szlifierki i inne specjalistyczne maszyny.

W obliczu nadci庵aj帷ej Armii Sowieckiej po酥ieszn ewakuacj obozu zacz皻o najprawdopodobniej wcze郾ie rano 11 lutego 1945 roku. Inne wspomnienia wi篥ni闚 m闚i o 12 lutym. W drog, znaczon 鄉ierci wielu z nich, wyruszy這 oko這 czterystu trzydziestu zdolnych do marszu h輎tling闚...


Zdzis豉w Abramowicz



o © 2007 - 2020 Otomedia sp. z o.o.
Redakcja  |   Reklama  |   Otomedia.pl
Dzisiaj
Niedziela 25 pa寮ziernika 2020
Imieniny
Ingi, Maurycego, Sambora

tel. 660 725 808
tel. 512 745 851
reklama@otomedia.pl
Ogłoszenia nieruchomości